Grôsk òp ûis Vòlledams

Verdwijnt het Volendamse dialect? Professor Van Ginneken stelde vast dat Nederlandse dialecten aan het verdwijnen waren. Dat was in 1913. Dus als het al zo is, dan gaat het wel langzaam. Nee, het Volendams zal niet zomaar verdwijnen.

Op de Grôsk òp ûis Vòlledams avond op 20 mei in de bibliotheek van Volendam belichten we op verschillende manieren ons dialect. Henri Veerman (Slinger) presenteert de eerste resultaten van het onderzoek dat hij uitvoerde onder zo’n 100 Volendammers.  ‘Inventarisatie van de kennis en gebruik van Volendamse woorden en uitdrukkingen. Wat laten de eerste data zien?

Kees Molenaar (Prop) gaat ons iets vertellen over hoe klinkers uit het Standaardnederlands veranderen wanneer je ze in het Volendamse dialect gebruikt Kun je daar een kwartier over praten? Nou en of! Een verrassend en boeiende lezing staat jullie te wachten.

Ringo Maurer, deskundige op het gebied van taalhistorie neemt ons mee waar Vòlledams vandaan komt en gaat hierover de diepte in. Niet van nou, niet van 100 jaar geleden, maar gaat 2000 jaar terug. De tijd dat het Oervolendams ontstond, dialectwoorden die je niet in het Nederlands terug vindt, maar wel in het Oerfries en het Engels.

Dat Volendams een  levende taal is zal onze speciale gastspreker laten zien. Een taal waarin verhalen worden verteld en moeten worden doorverteld. Gerda Koning schreef een boek over onze visserijhistorie. Een fotoboek vol gezichten en verhalen, over gezelligheid aan boord, bedakkerij, gevaar maar ook bittere armoede.  

Juf Lida Sier wil jullie met een kort dictéj uidagen om zelf aan de slag te gaan met onze spelling. Schrijven we môt of moat? Of kan beide? En waarom? Speels, leerzaam en in ieder geval gegarandeerd stof voor levendige discussies.

Datum: 20 mei
Tijd: 19.30 – 21.30 (inloop vanaf 19.15)
Om kwart voor 10 gaat het licht uit 😊

Toegang is gratis, maar ivm logistiek graag van even aanmelden

DE TEKST VAN ‘T TWÂIDE VÒLLEDAMMER DICTÉJ

1. Vòlledams léjze in de nuwe spelling, dat is effe wenne moar dan gâit ’t al gànk goed.

2. Moar skrêive mit al die stréjpies en dàkkies is netuurlijk ’n oar veroal.

3. Dat ken je ’t beste lâire an de ând van erg véjl véjrbéjlde, net as dat je vroeger Néjderlâns, of Dûits of Frâns skrêive möste lâire.

4. Dat gâit allegoar nooit vanzelf.

5. Zô dâne we dat vroeger òp skôl ôk, moar nau moet je dat in je âige têid lâire.

6. Je ôtje en d’r snoartje zel ’t meskien niet mâir lukke, moar de jòngere géjneroaties skrêive deméj ’t internet en de krânte vòl mit pràchtig Vòlledams.

7. En allerlaai Vòlledamse politici géjve ’t goeie véjrbéjld.

8. Want of ze nau roadslid binne, wetauwer, burgemâister of minister – goed Vòlledams proate kenne ze al en nau lâire ze ’t ôk te skrêive.

9. Òp zòn menier auwe wêi ûis âige toal léjvendig.

Dut was de tekst van dictéj #1:

1. Sòmmige minse krêige d’rlûi beste idéje azze ze òp bêd lêgge.

2. Oarene êbbe dat ôender de does.

3. Moar dan moet je dat wel metien òpskrêive, want oars bin je ’t zô wéjr vergéjte.

4. Dâirnâi begint ’t kaauwe.

5. “Was dut nau wel zòn goed idéj? Oe kenne we dut ûitvoere? Krêig ik iervéjr ânde òp mekoar?”

6. Zô blêif je inzitte ôever de toekòmst, ôk as je dâir temet gien invloed òp ê.

7. Oar ôenderwerp: de vakantie!

8. Deméj trekt alf Vòlledam ’t dörp wéjr ûit.

9. Weg van ûis kauwe wéjr en die graauwe wòlkeluchte, nâir blaauwe luchte en laauwe zâie.

10. Vroeger ging ’r dan oftig ’n tas vòl mit flippe en gerôkte êltjes méj.

11. Die flippe gân nàg wel, moar êltjes binne téjgewoordig zò skraauwend duur, dâir is gien road mâir véjr.

12. Moar ôk ouwere dörpsgenôte luste téjgewoordig graag ’n bûitelâns gerechie, tot sushi mit raauwe vis an toe.

13. Nau oor je dus niet zò gànk mâir ientje zêgge, dat ie die oerigâid niet lust.

14. Ôgûit zaat de ien, dat ie echt erg moet géjve in ze lêin en et de oar ’n glute-allergie of màg gien zaut véjr ze àrt.

15. En nummer drie et extra nôte nôdig, want die éjt gien vlaas.

16. Dus véjr je òp raas gâne, altêid âirst de menuwense bespréjke!

IER ‘N POAR FÔTÔS VAN ‘T ÂIRSTE DICTÉJ:

—————————————

Te loat: Déjze âivende ierôender binne al wéjst.